Cách phân biệt các loại chàm và bớt

"Chàm" và "bớt" là các thuật ngữ thường được dùng để chỉ các vết bớt trên da, đặc biệt là những vết bớt bẩm sinh hoặc các vùng da có màu sắc bất thường xuất hiện từ sớm. Chúng có thể là dấu hiệu của sự rối loạn sắc tố da hoặc mạch máu, và hầu hết đều vô hại.

1. Bớt

Bớt (vết bớt) là các đốm hoặc mảng da có màu khác biệt so với vùng da xung quanh, có thể là bẩm sinh hoặc xuất hiện sau. Chúng đa dạng về hình dạng, kích thước và màu sắc (đỏ, nâu, đen, xanh). Trong dân gian, đôi khi được coi là dấu hiệu tướng số, nhưng từ góc độ y khoa, chúng là hiện tượng tự nhiên.

Bớt Ota

Bớt Ota (hay còn gọi là Nevus of Ota) là một loại bớt sắc tố bẩm sinh, do sự tăng sinh bất thường của tế bào hắc tố (melanocytes) ở lớp trung bì của da. Nó thường xuất hiện dưới dạng các mảng da có màu xanh xám, nâu hoặc đen, chủ yếu ở một bên mặt (má, trán, mũi, quanh mắt), và có thể lan sang màng cứng mắt. Bớt Ota thường lành tính, không ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng có thể gây mất thẩm mỹ và tự ti cho người bệnh.

- Màu sắc: Xanh xám, nâu đen hoặc tím, thường không đều.
- Vị trí: Một bên mặt, quanh mắt, trán, má; đôi khi ảnh hưởng đến mắt (tăng sắc tố màng cứng), miệng hoặc tai.
- Thường xuất hiện từ khi sinh hoặc trong vài năm đầu đời, không gây đau ngứa. Hiếm khi có mất cảm giác da.

Bớt rượu vang

Bớt rượu vang (hay còn gọi là Port-wine stain hoặc Nevus flammeus) là một loại bớt mạch máu bẩm sinh, xuất hiện dưới dạng mảng da phẳng, màu hồng, đỏ hoặc tím giống như màu rượu vang đỏ. Nó xảy ra do sự phát triển bất thường của các mao mạch máu dưới da, khiến chúng giãn nở và tích tụ máu. Bớt này thường tồn tại vĩnh viễn, không tự biến mất, và có thể đậm màu hơn theo thời gian. Tỷ lệ xuất hiện khoảng 0,3-0,5% ở trẻ sơ sinh, thường gặp hơn ở nữ giới và không lây lan.

- Vị trí: Thường ở mặt (má, trán, mũi, quanh mắt), cổ, tay chân hoặc bất kỳ vùng da nào; thường chỉ một bên cơ thể.
- Màu sắc: Ban đầu hồng nhạt hoặc đỏ, có thể chuyển sang tím đậm theo tuổi tác; bề mặt da phẳng, không đau ngứa.
- Kích thước: Có thể nhỏ hoặc lớn, và có thể phát triển theo tỷ lệ cơ thể, đôi khi dày lên và nổi gồ.

Bớt cà phê sữa

Bớt cà phê sữa (hay còn gọi là Café-au-lait spots hoặc dát cà phê sữa) là một loại bớt sắc tố bẩm sinh phổ biến, xuất hiện dưới dạng các mảng da phẳng có màu nâu nhạt đến nâu đậm, giống như màu cà phê pha sữa. Chúng thường lành tính, không gây hại cho sức khỏe nhưng có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ và đôi khi là dấu hiệu của các hội chứng di truyền.

- Màu sắc: Nâu nhạt đến nâu đậm, đều màu, không thay đổi theo thời gian.
- Hình dạng: Thường oval hoặc tròn, mép rõ ràng, kích thước từ 0.5 cm đến lớn hơn 20 cm.
- Vị trí: Bất kỳ nơi nào trên cơ thể, phổ biến ở lưng, mông, chân tay; thường xuất hiện từ sơ sinh hoặc vài năm đầu đời. Không gây đau, ngứa hay khó chịu.

2. Chàm

Chàm (hay vết chàm) thường chỉ các vết da thay đổi màu sắc do rối loạn mạch máu hoặc sắc tố, như chàm bẩm sinh. Chàm là một bệnh da mãn tính gây viêm, ngứa, khô da và nổi mẩn đỏ.

Chàm bẩm sinh

Chàm bẩm sinh (hay còn gọi là bớt bẩm sinh, nốt ruồi bẩm sinh hoặc congenital melanocytic nevus) là một loại bớt sắc tố xuất hiện từ khi sinh ra, do sự tăng sinh bất thường của tế bào hắc tố (melanocytes) trong quá trình phát triển của thai nhi. Chúng thường lành tính nhưng có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ và trong một số trường hợp cần theo dõi y tế để tránh biến chứng.

Chàm được hình thành chủ yếu do rối loạn phát triển tế bào da trong giai đoạn thai kỳ, dẫn đến tích tụ sắc tố melanin bất thường. Có thể liên quan đến yếu tố di truyền hoặc đột biến gen, nhưng không phải do chế độ ăn uống hay môi trường của mẹ bầu. Không lây lan và thường ổn định, nhưng một số loại có thể lớn theo tỷ lệ cơ thể.

- Màu sắc: Thường nâu, đen, xám hoặc xanh, có thể có lông mọc trên bề mặt.
- Hình dạng: Phẳng hoặc hơi nổi, hình tròn hoặc bất規則, kích thước từ nhỏ (vài mm) đến lớn (che phủ một vùng cơ thể rộng).
- Vị trí: Bất kỳ nơi nào trên da, phổ biến ở lưng, mông, chân tay hoặc mặt; xuất hiện ngay từ sơ sinh hoặc vài tuần sau. Không gây đau ngứa trừ khi bị kích ứng.

Chàm sau sinh

Chàm sau sinh (hay còn gọi là bệnh chàm sau khi sinh, postpartum eczema) là tình trạng viêm da dị ứng phổ biến ở phụ nữ sau sinh, biểu hiện bằng da khô, ngứa, đỏ và viêm. Nó có thể bùng phát hoặc mới xuất hiện do thay đổi hormone, hệ miễn dịch và các yếu tố chăm sóc em bé. Bệnh thường không nguy hiểm nhưng có thể gây khó chịu, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Chàm sau sinh được hình thành chủ yếu do thay đổi hormone và miễn dịch. Sau sinh, hormone estrogen và progesterone giảm mạnh, hệ miễn dịch thay đổi (chuyển sang trạng thái dễ dị ứng hơn), dẫn đến da dễ bị kích ứng.

- Da khô, đỏ, viêm, ngứa dữ dội; có thể nổi mụn nước, vảy, nứt nẻ hoặc chảy dịch.
- Vị trí phổ biến: Mặt (quanh mắt, má, cổ), tay, khuỷu tay, đầu gối, vùng kín (do sinh nở), núm vú (nếu cho con bú).
- Triệu chứng nặng hơn khi gãi, dẫn đến nhiễm trùng nếu không kiểm soát.

Chàm loang

Chàm loang (hay còn gọi là lang ben, nấm lang ben hoặc pityriasis versicolor) là một bệnh da liễu phổ biến do nấm Malassezia furfur gây ra, biểu hiện bằng các mảng da đổi màu (trắng, hồng, nâu hoặc đỏ) với vẻ ngoài loang lổ, thường kèm vảy mịn. Bệnh thường gặp ở khí hậu nóng ẩm như Việt Nam, không lây qua tiếp xúc thông thường nhưng có thể lan rộng trên cơ thể nếu không điều trị. Nó không nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng thẩm mỹ và có thể gây ngứa nhẹ

Chàm loang hình thành chủ yếu do nấm Malassezia (thường trú trên da) phát triển quá mức khi gặp điều kiện thuận lợi như mồ hôi nhiều, da dầu, thời tiết nóng ẩm, hệ miễn dịch yếu hoặc sử dụng corticoid kéo dài.

- Các mảng da loang lổ, màu trắng, hồng, nâu hoặc đỏ, có vảy mịn, không đều màu; da có thể sáng hơn hoặc tối hơn vùng xung quanh.
- Vị trí phổ biến: Lưng, ngực, cổ, vai, cánh tay; hiếm khi ở mặt hoặc chân.
- Có thể ngứa nhẹ, đặc biệt khi đổ mồ hôi; không đau, không mụn nước hay viêm nặng như chàm eczema.

Chàm và bớt thường lành tính, không gây biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên chúng gây nên sự mất thẩm mỹ và thiếu tự tin. Để cải thiện và khắc phục tình trạng này, các bạn cần lựa chọn những cơ sở có uy tín hoặc bác sĩ có chuyên môn để được tư vấn chi tiết và xử lý dứt điểm nhé!